文章中心

ARTICLE CENTER
 

ꂃ ꁹ

荷兰语完成时:hebben 还是 zijn?现在完成时、过去时与动词分类全解

时间:2026-09-27 07:52

学到 A2 附近,几乎每个人都会卡在同一组句子上:明明两个句子意思差不多,一个用 heb,一个用 ben。荷兰语的完成时由「助动词 + 完成分词」构成,完成分词怎么造是拼写问题,用 hebben 还是 zijn 却是语法问题,而且规律相当清楚——只是中文教材常常一句「移动动词用 zijn」带过,结果遇到 lopen、rijden、vergeten 就全乱了。本文按荷兰语标准参考语法《ANS》(Algemene Nederlandse Spraakkunst,荷兰语语言研究所 Instituut voor de Nederlandse Taal 编纂)的相关条目,把三个过去时态的分工、完成分词的构成、hebben 与 zijn 的判断标准、以及最容易出错的移动动词逐一讲清。文中所有规则与例句都来自 ANS 原文,只做中文讲解,不改动结论。

一、先把三个「过去」分清

荷兰语说过去的事,常用三套形式,先分清结构,后面才不会混:

时态 荷兰语名称 结构 以 werken / gaan 为例
过去时 imperfectum(未完成过去时) 动词自身变位,只有一个动词 ik werkte / ik ging
现在完成时 perfectum(完成现在时) hebben 或 zijn + 完成分词 ik heb gewerkt / ik ben gegaan
过去完成时 plusquamperfectum(完成过去时) had 或 was + 完成分词 ik had gewerkt / ik was gegaan

ANS 讲时态功能时,把差别分成两层:一层是时间定位(temporele functie),也就是动作相对于说话时刻处在什么位置;另一层是体(aspectuele functie),也就是这个动作被呈现为「未完成、持续中」还是「已经完成」。ANS 明确把 presens、imperfectum、futurum 这类归为未完成时,可以表达持续(duratief)的观察方式;把 perfectum、plusquamperfectum 这类归为完成时,可以表达动作已完成(terminatief)的观察方式。所以「完成时 vs 过去时」不只是时间远近的差别,也是叙述视角的差别。

二、现在完成时的骨架:助动词在第二位,完成分词在句尾

完成时的框架是:主语 + hebben / zijn(第二位)+ 其他成分 + 完成分词(句尾)。例如 Ik heb gisteren gewerkt.(我昨天工作了)、Hij is naar huis gegaan.(他回家了)。如果你对「动词为什么必须在第二位」「从句里为什么跑到句尾」还有疑问,那是另一个话题,可以先看文末延伸阅读里的语序篇。

这个结构里,真正需要判断的只有两件事:完成分词长什么样,以及助动词选哪个。第一件是拼写规则,第二件是本节之后的所有内容。

三、完成分词怎么造:规则动词与 't kofschip

ANS 的表述是:规则动词的完成分词由词干加前缀 ge-构成;如果(抽象)词干以 t、k、f、s、ch、p 结尾,词尾加 -t,其余情况加 -d。这六个字母就是荷兰语学习者熟悉的 't kofschip(也常写作 't fokschaap)口诀。ANS 给的例子是:gewerkt、gezet,对比 geschrobd、gedood、gezegd、geleefd、gereisd。

不规则动词的原则相同:同样带 ge-,但词尾多为 -en,例如 gelopen、genomen。也就是说,「加不加 ge-」的规则对规则与不规则动词是一致的,差别主要落在词尾。

四、ge- 什么时候不加、什么时候要挪位置

这一节是中国学生错得最多的地方,ANS 列了三种情形,值得逐条对照:

  • 可分动词(重音在第一部分):ge- 插在中间。例:aanbranden → aangebrand、dóórlopen → dóórgelopen、goedkeuren → goedgekeurd、vastmaken → vastgemaakt、bijeengebrengen → bijeengebracht、geruststellen → gerustgesteld。
  • 不可分动词(重音不在第一部分):不加 ge-。例:doorlópen → doorlópen、weerleggen → weerlegd、misbruiken → misbruikt、voldoen → voldaan。
  • 以非重读的 be-、er-、ge-、her-、ont-、ver- 开头的派生动词:不加 ge-。例:bevelen → bevolen、erkennen → erkend、gelasten → gelast、herroepen → herroepen、verdelen → verdeeld。如果这个动词本身是可分动词、而原动词又带这类前缀,同样不加:aanbevelen → aanbevolen、afgelasten → afgelast、onderverdelen → onderverdeeld。

要特别提醒的是:这三种情形是不加 ge-,不是「不用分词」。写成 gebevolen、geverdeld 属于典型错误,正确形式是 bevolen、verdeeld。

五、核心问题:什么时候必须用 zijn

ANS 的第一条总规则很干脆:zijn 用于那些表示主语状态发生变化的不及物(onovergankelijk / intransitief)动词。官方列举的这类动词包括:aankomen、bevriezen、gaan、groeien、komen、ontsnappen、opstaan、rijzen、schrikken、sterven、stijgen、stikken、vallen、verdorren、vergrijzen、verouderen、verschijnen、verstommen、vertrekken、vluchten、worden。配的例子是:

  • Hij is zojuist aangekomen.(他刚到)
  • Het water is bevroren.(水结冰了)
  • Na een kwartier zijn we maar gegaan.(一刻钟后我们就走了)
  • Is hij al vertrokken?(他已经出发了吗)

另一组固定用 zijn 的动词是:blijken、blijven、gebeuren、geschieden、(ge)lukken、mislukken、slagen、zijn 本身。例子:Het was gebleken dat...、Ik ben toch maar wat langer gebleven.、Saskia is geslaagd voor haar examen.、Waar ben je toch al die tijd geweest?

还有三点细节,考试里偶尔会碰到:

  • ophouden、optreden、bevallen 通常用 zijn,但 ANS 指出偶尔也能见到 hebben,属于边缘用法。
  • 由 blijven、gaan、komen、vallen 构成的复合不及物动词,一律用 zijn,即使并没有发生状态变化:thuisblijven → Ik ben maar eens een dag thuisgebleven.、ondergaan → De zon is snel ondergegaan.、overkomen → Zoiets was mij nog niet eerder overkomen.、meevallen → De resultaten zijn erg meegevallen.
  • ANS 另列出只能用 zijn 的几个动词:beginnen、kwijtraken、naderen、tegenkomen。例如 Hij is een eigen zaak begonnen.(他开了自己的公司)、Ik ben hem gisteren nog tegengekomen.(我昨天还遇到他)。

六、什么时候用 hebben

反过来看,ANS 的规则同样是两条:所有及物(overgankelijk / transitief)动词用 hebben;不及物动词中,不表示主语状态变化的那些也用 hebben。官方给出的不及物例子包括:aarzelen、ademen、babbelen、geuren、gloeien、hangen、klinken、leven、lichten、liggen、piepen、schijnen、slapen、smaken、staan、turen、waaien、zitten、zweven,例如 Hij heeft een uurtje op bed gelegen.、Het heeft flink gewaaid.

还有三条延伸规则,理解了就能覆盖一大批句子:

  • 及物、不及物两可的动词,一律用 hebben,有没有宾语都一样:We hebben gekookte tarbot gegeten. 与 We hebben erg lekker gegeten. 都用 hebben。
  • 反身动词(wederkerend werkwoord)通常按及物动词处理,用 hebben:Je hebt je vandaag zeker niet geschoren?、Hij zal zich wel vergist hebben.
  • 反过来,本该用 zijn 的不及物动词,即使临时当及物或反身用,一般仍保留 zijn:Zij is de heldendood gestorven.、Die jongen is zich een aap geschrokken.

另外 ANS 提到,oversteken 通常用 zijn(并不完全排除 hebben),verleren 则是用 hebben 的时候更多。

七、最容易搞错的一类:移动动词

lopen、rijden、vliegen 这些到底用哪个?ANS 专门开了一节讲移动动词(werkwoorden van beweging),清单包括:dalen、dansen、glijden、hinkelen、huppelen、klimmen、kruipen、lopen、reizen、rennen、rijden、rollen、schrijden、springen、stappen、stijgen、stromen、strompelen、varen、vliegen、wandelen、zeilen。

判断标准只有一句:看句子的重点是「动作本身」,还是「位置的改变」。

  • 重点是动作本身 → hebben:Zo lang heb ik nog nooit gevlogen.(我从来没飞这么久——重点在「飞」这个行为)
  • 重点是位移(含终点)→ zijn:Ik ben van Amsterdam naar Stockholm gevlogen.(我从阿姆斯特丹飞到斯德哥尔摩)

关键在于位移可以明说,也可以暗含。明说的例子是 Ik ben in een uur naar de stad gelopen.(我用一小时走到了城里);暗含则来自动词本身的词义——dalen 意为「向下走」、stijgen 意为「向上走」,所以 Het vliegtuig is eerst een beetje gedaald en vervolgens scherp gestegen. 用 zijn。位移也可以用后置介词表达,比如 Ik ben de stad in gelopen. 与 Ik heb in de stad gelopen. 的对比——前者走进城里,后者只是在城里走。

但要注意:有方向也不等于一定用 zijn。如果句子的焦点落在反复发生的动作上,仍然用 hebben:De maatschappij heeft tot voor kort ook op Nice gevlogen.、We hebben misschien wel vijf keer gedaald en gestegen, voor we eindelijk geland zijn. 另外,opschieten 无论表示「向上冲」还是「有进展」,都只用 zijn:Ben je al goed opgeschoten?

八、及物与不及物两可的动词:看有没有宾语

ANS 另列了一组常见动词,它们及物与不及物都能用,助动词跟着变:bedaren、eindigen、genezen、minderen、smelten、stoppen、trouwen、veranderen、verbranden、vermeerderen、verminderen、verteren。规律是:及物用 hebben,不及物用 zijn。官方对照例句很直观:

  • Hij heeft hem eindelijk bedaard. ↔ Hij is eindelijk bedaard.
  • De dokter heeft hem genezen. ↔ Hij is genezen.
  • De pastoor heeft ons getrouwd. ↔ We zijn in december getrouwd.
  • Hij heeft het lood gesmolten. ↔ Het lood was gesmolten.
  • Hij moet dat ontwerp veranderd hebben. ↔ Hij is wel erg veranderd.

九、两个「怎么选都能见到」的动词:vergeten 与 verliezen

这两个词几乎每个学习者都纠结过,ANS 把它们单列成条目,讲得很清楚。

  • vergeten:两种都可以,取决于意思。ANS 的说明是:vergeten 表示「忘了去想、疏漏了做某事」时主要用 hebben;但在这个意思上,口语里用 zijn 的情况越来越多,而且 ANS 认为这种用法不必反对。以下几种情况更倾向 hebben:句中出现 (nog) nooit,或者 vergeten 本身构成动词群的一部分。例如 Ik heb/ben mijn paraplu vergeten. 两种都行,而 Ik heb nog nooit mijn paraplu in de tram vergeten. 用 hebben。
  • verliezen:多数情况用 hebben。zijn 也出现,但更多见于口语而非书面语,而且并非所有人都接受——ANS 同样认为不必反对。固定搭配 iemand/iets uit het oog verliezen(不再关注某人或某事)则习惯用 zijn:Na al die jaren ben ik hem uit het oog verloren.

十、速查表:九类情况与对应的助动词

情况 助动词 判断依据 ANS 例句或例词
及物动词 hebben 规则(一律) We hebben gekookte tarbot gegeten.
不及物、无状态变化 hebben 规则(一律) op bed gelegen、flink gewaaid
不及物、有状态变化 zijn 规则(一律) aangekomen、bevroren、gestorven、geworden
移动动词,焦点在动作 hebben 焦点判断 Zo lang heb ik nog nooit gevlogen.
移动动词,焦点在位移 zijn 焦点判断 Ik ben naar de stad gelopen.
blijken、blijven、gebeuren、geschieden、(ge)lukken、mislukken、slagen、zijn zijn 规则(固定一组) gebleven、gebeurd、gelukt、geslaagd、geweest
beginnen、kwijtraken、naderen、tegenkomen zijn 规则(只能用 zijn) Hij is een eigen zaak begonnen.
bedaren、genezen、smelten、trouwen、veranderen 等两可动词 有宾语用 hebben,无宾语用 zijn 规则 De dokter heeft hem genezen. / Hij is genezen.
vergeten、verliezen 两可,依意思与语体 规则 Ik heb/ben mijn paraplu vergeten.

需要说明的是:这张表是对 ANS 相关条目的归纳,规则本身以 ANS 原文为准;表中「两可」的条目,指的是 ANS 明确认可能同时使用两种助动词,而不是「随便用都不算错」。

十一、常见问题

1. 是不是「移动动词都用 zijn」?
不是。ANS 的规则是看重点:动作本身为主用 hebben(Zo lang heb ik nog nooit gevlogen.),位移或状态变化为主用 zijn(Ik ben naar de stad gelopen.)。「移动动词」这个说法只是一个便于记忆的入口,不是判断标准。

2. 所有不及物动词都用 zijn 吗?
不。ANS 明确:不及物动词里只有表示主语状态变化的才用 zijn,其余用 hebben,例如 slapen、liggen、zitten、staan、hangen、waaien。

3. 完成分词的 -t 和 -d 怎么定?
看词干最后一个字母:属于 t、k、f、s、ch、p 这组('t kofschip)就加 -t,其余加 -d。ANS 的例子是 gewerkt、gezet 对 geschrobd、gedood、gezegd、geleefd、gereisd。

4. 为什么 verbaal 前缀的动词没有 ge-?
因为 ANS 规定:不可分动词,以及以非重读 be-、er-、ge-、her-、ont-、ver- 开头的派生动词,都不加 ge-。所以是 bevolen、erkend、verdeeld,而不是 gebevolen、geerkend、geverdeld。

5. 可分动词的 ge- 放哪里?
插在可分前缀和原动词之间:aangebrand、dóórgelopen、goedgekeurd、vastgemaakt。

6. vergeten 用 hebben 还是 zijn?
两种都能见到,意思与语体略有差别;表示「忘了做某事」时主要用 hebben,口语里用 zijn 也已被接受。想稳妥就用 hebben。

7. 从句里完成时分词放在哪?
完成时的完成分词位于句尾;如果句尾出现两个以上动词,它们之间的顺序另有规则,见文末延伸阅读里的语序篇。

把这套规则压缩成一条判断链:先看动词是不是及物——及物一律 hebben;不及物再看有没有状态变化——有变化用 zijn,没变化用 hebben;移动动词再补问一句「焦点是动作还是位移」;最后记住那几个特殊情况(beginnen、tegenkomen、kwijtraken、naderen 只用 zijn,vergeten、verliezen 两可)。这些规则对融入考试的写作与口语、以及 NT2 的书面表达都同样适用,属于必须练到条件反射的基础项。需要按科目系统训练,可以看 荷兰社会融入考试培训;零基础到 A2/B1 的整体课程见 荷兰语培训课程总览;赴荷前先过语言关的备考课程见 MVV 基础考试培训;以 B1/B2 文凭为目标的可参考 NT2 备考课程;证书类考试的等级与用途见 CNaVT 等级与报名指南。课程报价与免费试听可通过 在线报名 提交,也可以致电 010-82601339、微信 13439656768 或邮件 dutchinchina@qq.com 联系我们。教学由外教 Steffen(清华大学)与中教 刘老师 负责。

延伸阅读:荷兰语语序怎么排?主句动词第二位、从句动词后置与句尾双动词顺序全解、荷兰语 de 和 het 怎么区分?冠词规则、常见例外与记忆方法、荷兰语元音发音规则、荷兰语数字与时间怎么读?0–100、序数词和 half 的坑一次讲清、荷兰语学习路线图:从零基础到融入考试的阶段顺序与资源、荷兰语学习文章索引。